W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój filozofii społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw jako integralnej części strategii biznesowych. I chociaż budzi pewne obawy, Dyrektywa UE o sprawozdawczości korporacyjnej dotyczącej zrównoważonego rozwoju (CSRD) stanowi kamień milowy w tym zakresie wprowadzając nowe wymogi dotyczące raportowania niefinansowego w całej Unii Europejskiej. Zgodnie z jej zapisami wskazane przedsiębiorstwa mają obowiązek raportowania wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju w szerszym zakresie, niż było to wymagane dotychczas na mocy jakiegokolwiek innego aktu prawnego. Organizacje muszą teraz raportować nie tylko tradycyjne dane finansowe, ale również informacje dotyczące wpływu społecznego, środowiskowego i zarządzania korporacyjnego. W rezultacie CSRD nie tylko stawia przed przedsiębiorstwami nowe wyzwania, ale również otwiera drzwi do transparentności oraz budowania zaufania interesariuszy.

Kogo obejmuje obowiązek raportowania niefinansowego i od kiedy?

Dyrektywa CSRD rozszerza obowiązek raportowania niefinansowego na wszystkie duże spółki publiczne oraz spółki niepubliczne o znaczeniu publicznym, które mają co najmniej 500 pracowników i podlegały wcześniej starszym regulacjom NFRD (Nonfinancial Disclosure Reporting Directive), która obowiązywała od 2018 roku i dotyczyła około 11 tysięcy dużych spółek publicznych i prywatnych w Unii  Europejskiej. 

Ważne! Kryteria liczbowe i daty

Wymóg raportowania zgodnie z wyżej opisanymi regulacjami zacznie obowiązywać w roku obrotowym 2024 – sprawdź w poniższej tabeli, kiedy obejmie Twoją firmę. Co ważne, choć początkowo obejmie przede wszystkim spółki podlegające pod starszą dyrektywę NFRD, to wkrótce zostanie rozszerzony na inne podmioty, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa. W całej Unii Europejskiej dotyczyć to będzie około 50 tysięcy przedsiębiorstw, a w Polsce 4-5 tysięcy podmiotów.

Przedsiębiorstwa objęte obowiązkiem raportowania	Termin wdrożenia	Termin raportowania
Duże spółki interesu publicznego, objęte już dyrektywą NFRD i zatrudniające powyżej 500 pracowników	1 stycznia 2024	2025
Duże firmy zatrudniające powyżej 250 osób i spełniające następujące kryteria finansowe: przychody roczne powyżej 40 milionów euro lub suma bilansowa powyżej 20 milionów euro.	1 stycznia 2025	2026
Sektor małych i średnich firm i inne przedsiębiorstwa notowane na giełdzie	1 stycznia 2026	2027

Zakres raportowania niefinansowego

Tradycyjne sprawozdawczości finansowe koncentrują się głównie na wynikach finansowych, przychodach i zyskach – raportowanie niefinansowe obejmuje rozległy zakres informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem, ochroną środowiska, zaangażowaniem społecznym i etycznymi praktykami przedsiębiorstw. Można zatem powiedzieć, że raportowanie niefinansowe jest narzędziem, które pozwala na mierzenie i monitorowanie wpływu organizacji na otaczający ją świat, umożliwiają równocześnie identyfikację obszarów, w których można podejmować działania usprawniające.

Środowisko oraz klimat

Obowiązek raportowania przedsiębiorstw dotyczący wpływu ich działalności na środowisko obejmuje szeroki zakres informacji, a w szczególności kwestie związane z energią, emisją gazów cieplarnianych, generowaniem odpadów.

Przedsiębiorstwa mają obowiązek raportować o ilości emisji gazów cieplarnianych, które generują w trakcie swojej działalności. To obejmuje zarówno tzw. bezpośrednie emisje pochodzące bezpośrednio z operacji przedsiębiorstwa, jak i pośrednie, wynikające z między innymi z działań ich dostawców. Szczegółowe dane dotyczące emisji dwutlenku węgla (CO₂), metanu (CH₄) czy podobnych substancji muszą być skrupulatnie wyliczone, aby dokładnie przedstawić wpływ firmy na środowisko naturalne. Warto w tym zakresie skorzystać ze wsparcia ekspertów, którzy pomogą wyliczyć niezbędne dane zgodnie z wymogami prawnymi.

Raportowanie niefinansowe zgodne z dyrektywą CSRD wymaga również przedstawienia informacji na temat zużycia zasobów naturalnych, takich jak woda, energia czy surowce. Przedsiębiorstwa są zobowiązane do analizy i prezentacji danych dotyczących efektywności w wykorzystywaniu zasobów oraz strategii mających na celu minimalizowanie zużycie.

Ponadto firmy muszą raportować o innych istotnych aspektach ekologicznych, które mogą wpływać na środowisko. Może obejmować problematykę związaną z ilością generowanych odpadów, stosowaniem zrównoważonych praktyk w łańcuchu dostaw, utrzymaniem bioróżnorodności, czy ochroną ekosystemów, a także konkretnymi inwestycjami lub inicjatywami mającymi na celu redukcję negatywnego wpływu na środowisko. 

Relacje społeczne

W zakresie budowania pozytywnych relacji społecznych raportowanie finansowe obejmuje w pierwszej kolejności kwestie związane z pracownikami. Kluczowe jest realizowanie (a następnie raportowanie) polityki równości w miejscu pracy, czyli podejmowanie działań i wdrażanie regulacji, które zapewniają równość płacową, szanse awansu, a także równy dostęp do różnych poziomów zatrudnienia. Raportowanie niefinansowe powinno również zawierać informacje na temat środków podejmowanych w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy. Przedsiębiorstwa muszą przedstawiać zarówno dane dotyczące wypadków przy pracy, jak i działania podejmowane w celu minimalizacji ryzyka oraz promowania zdrowia i dobrej kondycji psychicznej pracowników. W raporcie warto też zawierać strategie, programy szkoleniowe i inne inicjatywy mające na celu rozwijanie umiejętności i kompetencji pracowników.

Co niezwykle ważne, dyrektywa CSRD zobowiązuje przedsiębiorstwa do szczegółowego raportowania w kontekście przestrzegania praw człowieka. Obejmuje to zarówno prawa pracowników, jak i aspekty związane z relacjami społecznymi wynikającymi z działalności firmy. Obligatoryjne jest przedstawianie informacji dotyczących przestrzegania fundamentalnych praw człowieka w kontekście swojej działalności, zarówno w obszarze operacyjnym, jak i w globalnym łańcuchu dostaw. Dodatkowo w kontekście łańcucha dostaw, firmy zobowiązane są do monitorowania i raportowania o praktykach antydyskryminacyjnych wśród swoich dostawców.

Ład korporacyjny

W ramach raportowania niefinansowego kwestie ładu korporacyjnego dotyczą takich kwestii jak polityki antykorupcyjne, mechanizmy zarządzania ryzykiem, przejrzystość podejmowania decyzji na najwyższym szczeblu kierowniczym, czy też struktura zarządzania. Raportując ten obszar działalności, należy skupić się na kilku kluczowych wskaźnikach:

• odpowiedzialne inwestowanie, czyli informacje dotyczące procesów, jakie firma stosuje przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, uwzględniając aspekty środowiskowe, społeczne oraz związane z zarządzaniem, ważne jest również ujawnienie, czy przedsiębiorstwo inwestuje w projekty zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju, co obejmuje eliminację firm nieetycznych z portfela inwestycyjnego;
• walka z korupcją – prezentacja polityk antykorupcyjnych oraz ich skuteczności w praktyce (tu firmy powinna opisywać, jakie mechanizmy są stosowane w celu zapobiegania korupcji, identyfikowania jej ewentualnych przypadków oraz reagowania na nie);
• zarządzanie ryzykiem, ze szczególnym uwzględnieniem działań, jakie organizacja podejmuje się w celu minimalizacji tych ryzyk oraz jakie mechanizmy awaryjne są wdrażane w przypadku ich wystąpienia;
• przejrzysta struktura zarządzania, czyli szczegółowe informacje o składzie organów zarządzających i ich roli w podejmowaniu kluczowych decyzji dla firmy;
• kultura organizacyjna – warto ujawniać, jakie inicjatywy podejmuje się w celu budowania pozytywnej kultury organizacyjnej, promujące zasady zrównoważonego rozwoju.

Międzynarodowe standardy raportowania niefinansowego – z których warto korzystać?

Aby ułatwić sobie wdrożenie raportowania niefinansowego w przedsiębiorstwie, warto po pierwsze wesprzeć się konsultacjami z ekspertami w tej dziedzinie, ale również wybrać sprawdzony standard raportowania. Dzięki temu jasno będziemy wiedzieli, jakie wskaźniki powinniśmy raportować, o czym pamiętać i co dokładnie opomiarować. Trzy kluczowe standardy, które cieszą się największą popularnością i uznawane są za czołowe narzędzia w zakresie raportowania niefinansowego, to Global Reporting Initiative (GRI), Sustainability Accounting Standards Board (SASB) oraz Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD). Są to zweryfikowane mechanizmy służące ustandaryzowanemu raportowaniu.

Global Reporting Initiative (GRI)

GRI to jedno z najbardziej rozpoznawalnych narzędzi do raportowania niefinansowego na świecie. Standard ten oferuje kompleksowy zestaw wytycznych, skoncentrowanych na zrównoważonym rozwoju, ochronie środowiska, kwestiach równości w pracy, prawach człowieka i wielu innych obszarach. Jedną z jego najważniejszych zalet, za które jest ceniony przez wiele firm oraz organizacji, jest wszechstronność, która pozwala przedsiębiorstwom dostosować raportowanie do swojego sektora i specyfiki działalności.

Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD)

Standard TCFD jest nieco węższy niż GRI – określa ramy do raportowania informacji finansowych związanych z ryzykiem klimatycznym. Koncentruje się na kwestiach związanych ze zmianami klimatu i ich wpływem na wyniki finansowe przedsiębiorstw. Upraszcza procesy identyfikowania, oceny i raportowania informacji dotyczących ryzyka klimatycznego w sposób zgodny z obowiązującymi standardami rachunkowości.

Sustainability Accounting Standards Board (SASB)

SASB to standard, który znacznie mocniej koncentruje się na identyfikacji i raportowaniu tych aspektów niefinansowych, które są istotne dla danej branży. Działa na zasadzie sektorowych standardów, co umożliwia firmom dostosowanie raportowania do specyfiki swojej dziedziny. Standardy SASB obejmują obszary takie jak środowisko, społeczeństwo oraz zarządzanie.

Pamiętaj!

Wybór odpowiedniego standardu zależy od wielu czynników, w tym branży, w której działa Twoja firma, specyfiki działań, a także wyznaczonych priorytetów związanych z raportowaniem niefinansowym. Warto poradzić się w tej kwestii ekspertów, którzy znając zalety każdego rozwiązania, dopasują najlepsze dla danej organizacji.

Raportowanie niefinansowe – prostsze niż myślisz

Warto podkreślić, że pomimo złożoności dyrektywy CSRD, która nakłada nowe wymogi dotyczące raportowania niefinansowego, proces ten może być zarządzany sprawnie i efektywnie pod warunkiem dobrego przygotowania i wyboru odpowiedniego partnera wspierającego. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie, że transparentność w zakresie działań społecznych, środowiskowych i zarządczych jest nie tylko obowiązkiem, ale również szansą na kształtowanie pozytywnego wizerunku firmy, a tym samym budowaniem przewagi konkurencyjnej. Chętnie odpowiemy na pytania i pomożemy Twojej firmie wdrożyć dobre praktyki raportowania niefinansowego.